Posted by: krupaewka | พฤษภาคม 24, 2012

ไทลื้อเมืองน่าน

ชื่อเรื่อง :         ไทลื้อเมืองน่าน  เอกสารประกอบการประชุมสัมมนาวิชาการ  “มรดกสิ่งทอไทลื้อกับบริบททางสังคมวัฒนธรรมในล้านนา”

ชื่อผู้แต่ง :       สมเจตน์  วิมลเกษม

ผู้จัดพิมพ์ :      ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดน่าน

ปีที่พิมพ์ :        2535

จำนวนหน้า :    15  หน้า

เลขเรียกหนังสือ :        ภน 305.89591 ส165ท

 

เทคนิคการทอผ้า  โดยเฉพาะผ้าทอเมืองน่าน  จากหนังสือ “ผ้าล้านนา ยวน ลื้อ ลาว”  ของทรงศักดิ์  ปรางวัฒนากุลและแพทรีเซีย  ซีสแมน  มีวิธีการทอหลายแบบ  ดังนี้

  1. มัดก่าน (มัดหมื่) คือลวดลายที่ปรากฎบนผืนผ้าหลังจากการมัดลายที่ด้ายเส้นพุ่งด้วยเชือกก่อนนำไปย้อมสี  เพื่อให้เกิดลวดลายบนด้ายเส้นพุ่ง  ก่อนนำไปทอเป็นผืนผ้า
  2. จก  เป็นการทำลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีเพิ่มเส้นด้ายพุ่งพิเศษเข้าไป  เป็นช่วง ๆ ไม่ติดต่อกันตลอดหน้ากว้างของผ้า  โดยใช้ไม้หรือขนเม่นหรือนิ้วมือยกหรือจกด้ายเส้นยืนขึ้นแล้วสอดเส้นด้านพุ่งพิเศษเข้าไป
  3. ขิด  เป็นการลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีเพิ่มด้ายพุ่งพิเศษเข้าไปเช่นเดียวกับจกแต่ทำติดต่อตลอดหน้ากว้างของผ้า  กระทำโดยใช้ไม้ค้ำ หรือเขาที่ทำเป็นพิเศษ  นอกจากเขาที่ทอแบบธรรมดา
  4. ยกดอก  เป็นการทำลวดลาย  จากวิธีการยกเขาแยกเส้นยืนขึ้นลง  แต่ไม่ได้เพิ่งด้ายเส้นพิเศษเข้าไปในผืนผ้าเหมือนการจก
  5. เกาะหรือล้วง  เป็นการทอแบบเกาะใช้เส้นด้ายพุ่ง  หลาย ๆ สี  เป็นช่วง ๆ ทอด้วยเทคนิคธรรมดาโดยการเกี่ยวและผูกเป็นห่วงรอดด้ายเส้นยืน  เพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้กับเนื้อผ้า
  6. มุก  เป็นการทอให้เกิดลวดลายโดยเพิ่มด้ายเส้นยืนพิเศษ โดยใช้เขาขึงด้ายเส้นยืนพิเศษนี้ไว้  เหนือด้ายเส้นยืนธรรมดา ลวดลายจะเกิดจากด้ายเส้นยืนพิเศษไม่ใช่ด้ายเส้นพุ่ง

ลักษณะผ้าทอแต่ละประเภท  จะแยกออกเป็น  ผ้าซิ่น  ผ้าเช็ด  ตุง  ผ้าห่อคัมภีร์  ผ้าหลบ

(ผ้าปูที่นอน) ผ้าห่ม  ถุงย่าน  ผ้าขาวม้า  ซึ่งล้วนต้องใช้เทคนิคการทออย่างใดอย่างหนึ่ง  หรือหลายอย่างผสมกันไป

สำหรับผ้าซิ่นเมืองน่าน  คือผ้าทอที่เย็บเป็นถุง  สำหรับผู้หญิงนุ่ง  มีขนาดความยาว  สั้น  กล้าว  แคบ  แตกต่างกันไปตามรูปร่างของผู้นุ่ง  มีหลายแบบตามชื่อเรียก  ดังนี้

  1. ซิ่นก่าน
  2. ซิ่นคำเคิบ
  3. ซิ่นเชียงแสน
  4. ซิ่นป้อง
  5. ซิ่นม่าน
  6. ซิ่นน้ำไหล

ผู้เขียนสาระสังเขป : กัลยาณี

Advertisements

Responses

  1. ผ้าซิ่นเมืองน่านเป็นผ้าที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวน่าสนใจดีค่ะและน่าอนุรักษ์ เพราะปัจจุบันนี้หาผ้าที่ทอด้วยมือยากเข้าทุกที จึงควรอนุรักษ์ไว้

    • ค่ะ น้องส้ม หาคนทอผ้า ยากขึ้นทุกวัน ภูมิปัญญานี้กลัวจะสูญหายค่ะ

  2. ผ้าทอเมืองน่าน ลายน้ำไหล ใส่คู่กับซอล่องน่า ตำนานแห่งขุนเขา เมืองปัวสู่เมืองน่าน ถิ่นกำเนิดมาตุภูมิของพวกเราลูกหลานคนเมืองน่านเช่นกันนะคะ

    • ขอบคุณค่ะพี่ตูม มรดกทางวัฒนธรรมที่น่ารักษาไว้ค่ะ


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

หมวดหมู่

%d bloggers like this: