Posted by: krupaewka | พฤษภาคม 27, 2012

ความสำคัญของผ้าทอพื้นเมือง

ชื่อเรื่อง :         ห้องเรียนทอผ้า  การสืบทอดความรู้เรื่องผ้าพื้นเมืองแม่แจ่ม

ชื่อผู้แต่ง :       นุสรา  เตียงเกตุ และคณะ

ผู้จัดพิมพ์ :      โครงการส่งเสริมการทอผ้าพื้นเมืองแม่แจ่ม

ปีที่พิมพ์ :        2552

จำนวนหน้า :    48  หน้า

เลขเรียกหนังสือ : อ / ภน  746.14  น87ห

ความสำคัญของผ้าทอพื้นเมือง

ผ้าทอเป็นสื่อสัญลักษณ์ของคนในแต่ละชุมชน  แสดงถึงเชื้อชาติ  เผ่าพันธุ์  และความแตกต่างทางวัฒนธรรม  ผ้าทอยังคงเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ตั้งแต่แก่จนถึงตาย  และมีบทบาทสำคัญทั้งในแง่เศรษฐกิจ  สังคม  และวัฒนธรรม   การทอผ้าเริ่มจากการสาน  มนุษย์เริ่มสานต้นหญ้าอ่อนเพื่อใช้ใส่วัสดุสิ่งของ และต่อมากลายเป็นเสื่อและตะกร้า  และพัฒนามาเป็นวิธีการต่อต้นพืชเพื่อเป็นเส้นที่ยาวและทำให้เหนียวขึ้น  สามารถรับน้ำหนักได้มากขึ้น  จนกระทั่งมีการคิดค้นวัสดุการทอจากพืชมาเป็นเส้นใย  เช่น  ฝ้าย  รู้จักวิธีการทออย่างง่าย  คือการนำฝ้ายมาผูกกับหินเป็นเส้นยืน  และใช้เส้นพุ่งเข้าไปเวลาทอ  ในอดีตเด็กผู้หญิงทุกคนจะถูกฝึกหัดให้รู้จักการทอผ้า  และเย็บปัก   ถ้กร้อย  ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นในการดำรงชีวิต  ในชุมชนภาคเหนือ  ผ้าทอยังคงบทบาททางสังคมและวัฒนธรรม  นอกจากบทบาททางการค้า  ยังมีการใช้ผ้าในประเพณีและพิธีกรรมต่าง ๆ

ดังนั้นการสืบทอดความคิด  ความเชื่อ  แบบแผนทางสังคม  จากคนรุ่นเก่าสู่คนรุ่นใหม่  และพัฒนาศักยภาพ  ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีอยู่  ในการเสริมสร้างคุณภาพชีวิต  เพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมควบคู่กับการพัฒนาเป็นอาชีพและรายได้ของคนชุมชน

การทอผ้าเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่สืบทอดกันมา  นอกจากคุณค่าทางศิลปะแล้วยังเป็นการแสดงถึงแบบแผนความเป็นอยู่ในสังคม  กระบวนการทอผ้าพื้นเมือง  มี  2  ขั้นตอน  คือ

  1. การปั่นฝ้าย  ซึ่งกว่าจะได้เส้นใยต้องผ่านกรรมวิธี  หลายอย่าง  ดังนี้

1.1    การอีดฝ้าย  เป็นเครื่องมือที่ใช้หนีบฝ้ายเพื่อเอาเมล็ดออก

1.2   การยิงฝ้าย  เป็นการเครื่องมือที่ทำให้ผ้าพองเป็นปุยฝ้าย

1.3   การผัดฝ้าย  เป็นการพันหรือม้วนปุยฝ้ายให้เป็นหลอดหรือเป็นหางยาว  โดยใช้ไม้คล้ายตะเกียบ

1.4   การปั่นฝ้าย  เป็นการนำหางฝ้ายมาปั่นเป็นเส้นใย

1.5   การเปี๋ยฝ้าย  คือการนำเส้นฝ้ายที่ได้จากการปั่นมาพันเป็นเป็นใจฝ้ายสำหรับทอผ้า

  1. การทอผ้า  ซึ่งใช้เครื่องมือในการทอผ้า  คือ  กี่  หรือกี่เมือง  มีลักษณะเป็นโครงไม้ประกอบด้วยเสา  4  ต้น  มีคานรับ  มีที่นั่งสูงเหนือพื้นดิน  มีคานพาดสำหรับแขวนฟืมและเขา  ส่วนประกอบของกี่  ประกอบด้วย

1)               ฟืม  ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญในการแขวนฝ้ายเส้นยืน ให้อยู่ในระยะห่างกันตามความละเอียดของเนื้อผ้าที่ต้องการ

2)              เขา หรือตะกอ  เป็นแผงเชือกที่มีไม้ 2 อันเป็นตัวยึด ใช้แบ่งฝ้ายออกเป็นหมู่ เพื่อจัดชั้นของเส้นฝ้าย

3)              กระสวย ใช้บรรจุแกนหลอดด้ายเส้นพุ่ง

4)              ไม้เหยียบหรือไม้ตีนย่ำ  สำหรับเหยียบให้เขายกขึ้นลง ก่อนสอดด้ายพุ่ง

5)              ผัง ใช้สำหรับขึงหน้าผ้าให้ตึงริมผ้าไม่ย่น

6)             หวีฝ้าย  ใช้หวีฝ้ายเส้นยืนไม่ให้พันกันเวลาทอ

7)              สะป้านหรือไม้พันผ้า ใช้เก็บผ้าทอที่ทอเสร็จแล้วด้านหน้าของที่นั่ง

8)             เชือกหูก ใช้สำหรับต่อเครือหูกหรือชุดฝ้ายเส้นยืนให้ตึง

ก่อนเริ่มขั้นตอนการทอผ้า  ผู้ทอจะต้องมีการวางแผนว่าต้องการผ้าแบบใด  เพื่อกำหนดขนาด

ของฟืม  สีและลวดลาย  เพื่อเลือกเส้นใยและเทคนิคการทอ

กัลยาณี

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

หมวดหมู่

%d bloggers like this: